... Геній - це розум, який знає свої межі (А. Камю) ...

Головне меню

Науково-практична Інтернет-конференція 03.03.2015 - Секція №3
Zgodnie z art. 350 k.p.c. sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Przepis art. 350 k.p.c., odmiennie niż art. 352 k.p.c., nie zawiera wymagania, aby czynności rektyfikacyjnej dokonał tylko ten sąd, który wydał wyrok. Zasada ta ma swoje uzasadnienie w tym, że błędy, które podlegają naprawieniu w trybie sprostowania charakteryzują się oczywistością. Cechą oczywistości jest zaś między innymi to, że zachodzi ona nie tylko z punktu widzenia sądu, który wydał wyrok, ale także innego sądu, który będzie posługiwał się wyrokiem dotkniętym wadą tego typu. Może się bowiem zdarzyć, że wyrok wymagający sprostowania wydany przez jeden sąd, będzie przedmiotem uwagi innego sądu. Przykładem może być badanie treści wyroku eksmisyjnego przez sąd rozpoznający sprawę przeciwko gminie o odszkodowanie za niedostarczenie lokalu socjalnego. Podobnie, sąd wieczystoksięgowy dokonując wpisu potrzebnego do usunięcia niezgodności między treścią księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym będzie badał wyrok sądu, w którym ta niezgodność będzie ustalona (art. 31 ust. 2 u.k.w.h.). Wydaje się, że we wskazanych wyżej przypadkach sąd, który nie jest autorem wyroku dotkniętego oczywistą omyłką, może w postępowaniu przed nim się toczącym sprostować z urzędu omyłkę ujawnioną w wyroku, którego treść będzie badał rozpoznając swoją sprawę.
Najczęściej występującym i najbardziej pożądanym jest jednak dokonywanie sprostowania wyroku przez sąd, który ten wyrok wydał. Właśnie ten sąd będący autorem wyroku, ma możliwość jako pierwszy dostrzeżenia oczywistych omyłek w jego treści i ich sprostowania. Jeżeli natomiast omyłka zostanie zauważona przez stronę postępowania lub inny podmiot, wniosek o dokonanie sprostowania wyroku kieruje także do tego sądu. Dokonanie sprostowania przez sąd, który wydał wyrok jest pożądane, ponieważ sąd ten, jako autor wyroku, ma najpełniejszą świadomość tego, jaka była pierwotna wola sądu, która uległa niezamierzonemu zniekształceniu. Nie jest to jednak konieczne ze względu na oczywistość omyłki polegającej sprostowaniu. Z tego względu sprostowania może dokonać również inny sąd, niż ten, który jest autorem wyroku. W konsekwencji należy uznać, że sądem właściwym do dokonania sprostowania wyroku jest każdy sąd, który dostrzeże oczywistą omyłkę w wyroku. Za przyjętym stanowiskiem przemawia dodatkowo argument, że sądem uprawnionym do dokonania sprostowania wyroku sądu pierwszej instancji jest sąd drugiej instancji. Zgodnie bowiem z art. 350 § 3 k.p.c. jeżeli sprawa toczy się przed sądem drugiej instancji, sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji. Ratio legis tego rozwiązania polega na możliwie najszerszym eliminowaniu pojawiających się omyłek w wyrokach sądowych. Sąd drugiej instancji nie powinien mieć trudności w zidentyfikowaniu błędu i jego usunięciu. Wydaje się, że podobnie będzie w przypadku innego sądu, który podczas orzekania natrafi na wyrok wymagający usunięcia oczywistych omyłek występujących w jego treści. Możliwe najszersze usuwanie tego rodzaju niezgodności leży niewątpliwie w interesie powagi wymiaru sprawiedliwości [6, s. 6]. Wady w postaci niedokładności, błędów i omyłek występujących w treści wyroku są zjawiskiem niekorzystnym zarówno z punktu widzenia podmiotów uczestniczących w postępowaniu, jak i dobra wymiaru sprawiedliwości. Odniesienie tych błędów popełnionych przy spisywaniu wyroku i ich ocena z punktu widzenia tak wysoko uszeregowanych wartości, do jakich należy dobro wymiaru sprawiedliwości, może się wydawać z pozoru przesadną gorliwością procesową nieprzynoszącą wymiernych korzyści praktycznych. Jeżeli jednak uwzględnić fakt, że to właśnie z zewnętrznym aktem decyzyjnym, scalającym poprzedzające jego wydanie czynności procesowe utożsamia się urzeczywistnienie szeroko pojętego prawa do sądu, nie można w tym względzie czynić ustępstw od zasady formalizmu w zakresie, w jakim służy zagwarantowaniu realizacji tego prawa. 
Mając na uwadze, że podmiotem dokonującym sprostowania wyroku jest sąd, rozważenia wymaga kwestia w jakim znaczeniu ustawodawca użył pojęcia „sąd” w treści art. 350 k.p.c. Należy bowiem zaznaczyć, że pojęcie to używane jest w przepisach kodeksu postępowania cywilnego w różnych znaczeniach. Może ono być użyte w znaczeniu ustrojowym, sądu polubownego, składu sądzącego, funkcjonalno-proceduralnym oraz instytucjonalnym [1, s. 116, 117; 2, s. 38 i n.]. To, w jakim znaczeniu użyte jest słowo „sąd” w danym przepisie wynika z kontekstu zawartej w nim wypowiedzi [1, s. 116]. 
Z punktu widzenia ustrojowego sądy rozpoznające sprawy cywilne zostały określone w art. 2 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem sądami powołanymi do rozpoznawania spraw cywilnych są sądy powszechne, sądy szczególne oraz Sąd Najwyższy. W myśl art. 1 § 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych sądami powszechnymi są sądy rejonowe, sądy okręgowe oraz sądy apelacyjne. Sądami szczególnymi są zaś sądy rozpoznające sprawy, które nie są objęte właściwością sądów powszechnych. Zgodnie z art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wyróżniamy wśród nich sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Wyróżnienie w art. 2 § 1 k.p.c. sądów szczególnych dotyczy tylko sądów wojskowych, które załatwiają sprawy cywilne w postępowaniu karnym, stosując przepisy kodeksu postępowania cywilnego na podstawie odesłań zawartych w kodeksie postępowania karnego. Obecnie nie istnieją zatem sądy szczególne, które załatwiałyby sprawy cywilne, stosując bezpośrednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego [1, s. 36]. Sąd Najwyższy jest naczelnym organem sądowym i sprawuje nadzór nad działalnością wszystkich innych sądów w zakresie orzekania. Kompetencja Sądu Najwyższego w zakresie spraw cywilnych jest więc pochodna w stosunku do kompetencji sądów powszechnych [1, s. 36; 7, s. 42]. Ponieważ wyrok wydany przez sąd rejonowy, sąd okręgowy, sąd apelacyjny może być prostowany przez wszystkie inne sądy rejonowe, okręgowe czy apelacyjne, prowadzi to do wniosku, że pojęcie „sąd” występujące w treści art. 350 k.p.c. można potraktować jako użyte w znaczeniu ustrojowym.
Sądem w znaczeniu instytucjonalnym jest sąd w znaczeniu jednostki organizacyjnej np. sąd, w którego okręgu pozwany ma miejsca zamieszkania, Sąd Okręgowy w Łodzi [1, s. 116, 117]. Sąd w tym znaczeniu może dokonywać sprostowania wyroku. Tytułem przykładu, wyrok wydany przez Sąd Okręgowy w Łodzi będzie mógł być sprostowany przez tę właśnie jednostkę organizacyjną. Uznać zatem należy, że pojęcie „sądu” na gruncie art. 350 k.p.c. może być użyte również w znaczeniu instytucjonalnym. 
Przez sąd w znaczeniu funkcjonalno – proceduralnym należy rozumieć konkretny organ procesowy wydający wyrok lub dokonujący innych czynności procesowych w postępowaniu [3, s.22]. Również jako występujące w tym znaczeniu możemy potraktować użyte w treści art. 350 k.p.c. pojęcie „sądu”. 
W literaturze przyjmuje się, że sprostowania wyroku nie musi dokonywać sąd w tym samym składzie orzekającym, w jakim wydał wyrok [5, s. 220; 6, s. 6; 4, s. 243; 8, s. 874; 7, s. 568; 9, s.532]. Oczywiście w miarę możliwości o sprostowaniu powinien decydować ten sam skład orzekający, który wydał wyrok [4, s. 243; 8, s. 874; 7, s. 568; 9, s. 532]. Zauważyć jednak należy, że żądanie dokonania sprostowania wyroku nie jest ograniczone żadnym terminem. Upływ czasu między wydaniem wyroku a jego sprostowaniem może być znaczny. Może się zatem zdarzyć, że sprostowania wyroku nie będzie mógł dokonać sąd w tym samym składzie osobowym, który wydał wyrok. W konsekwencji uznać należy, że pojęcie „sąd” w treści art. 350 k.p.c. nie występuje w znaczeniu składu sądzącego. W art. 350 k.p.c. nie chodzi również o sąd w znaczeniu sądu polubownego.
Poczynione uwagi pozwalają na konkluzję, że pojęcie „sąd” użyte przez ustawodawcę w treści art. 350 k.p.c. występuje w kilku znaczeniach, a mianowicie sądu w znaczeniu ustrojowym, w znaczeniu instytucjonalnym oraz w znaczeniu funkcjonalno – proceduralnym. Wskazuje na to kontekst wypowiedzi zawartej w art. 350 k.p.c. oraz fakt, że sprostowania może dokonać z urzędu każdy sąd, który dostrzeże w wyroku oczywistą omyłkę. Dlatego też rozumienie pojęcia „sąd” w wymienionych wyżej trzech znaczeniach należy uznać za prawidłowe.
 
Bibliografia:
1. Broniewicz W., Postępowanie cywilne w zarysie, Warszawa 2008. – S. 116-117.
2. Broniewicz W., Sąd rodzinny a sąd opiekuńczy, Przegląd Sądowy 1993, nr 2. – S. 38 i n.
3. Ereciński T., Gudowski J. [red.], Iwulski J., Komentarz do prawa o ustroju sądów powszechnych i ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, Warszawa 2002. – S. 22.
4. Lipiński K., Kodeks postępowania cywilnego. Przepisy wprowadzające i związkowe z orzecznictwem okresu powojennego i komentarzem, Warszawa 1961. – S. 243. 
5. Litauer J.J., Komentarz do procedury cywilnej. Postępowanie sporne. Postępowanie zabezpieczające. Przepisy wprowadzające kodeks postępowania cywilnego, Warszawa 1933. – S.220.
6. Litauer J.J., Rektyfikacja wyroków w polskiej procedurze cywilnej, Poznań 1933. – S. 6.
7. Piasecki K., Kodeks postępowania cywilnego. Tom 1. Komentarz do artykułów 1-366, red. K. Piasecki, Warszawa 2010. – S. 42, 568.
8. Rosengarten F., Sprostowanie, uzupełnienie i wykładnia orzeczeń w postępowaniu cywilnym, NP 1971, nr 6, – S. 874.
9. Zieliński A., Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. A. Zieliński, Warszawa 2012. – S. 532. {jcomments on}
 
 

-
English French German Polish Romanian Russian Ukrainian
2022
May
MoTuWeThFrSaSu
      1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031     
Національний розвиток держави і права повинен ґрунтуватися, у першу чергу, на:
 
На Вашу думку чи забезпечують реалізацію принципу верховенства права законодавчі реформи 2020 року?
 

Наші видання

Збірник матеріалів конференції(17.05.2012 року)
Система Orphus
Повну відповідальність за зміст опублікованих тез доповідей несуть автори, рецензенти та структурні підрозділи вищих навчальних закладів та наукових установ, які рекомендували їх до друку.

Лічильники і логотипи

Актуальна Юриспруденція